झापा जिल्लाको गौरादह नगरपालिका–१ का वडाअध्यक्ष नगेन्द्र भण्डारी नेकपा (एमाले) बाट निर्वाचित जनप्रतिनिधि हुन् । दोस्रो कार्यकालका लागि पुनः निर्वाचित भई हाल वडाको नेतृत्व सम्हालिरहेका भण्डारीसँग साप्ताहिक बहसले विकास, उपलब्धि, चुनौती र आगामी योजनाका विषयमा कुराकानी गरेको छ । प्रस्तुत छ उनीसँग गरिएको कुराकानीको सम्पादित अंश ।
गौरादह नगरपालिका–१ को वर्तमान अवस्था कस्तो छ ?
हामी अहिले चालु आर्थिक वर्षका योजनाहरू सम्पन्न गर्ने अन्तिम चरणमा रहेका छौं । अधिकांश योजनाहरू सम्पन्न भइसकेका छन् भने केही योजनाहरू अन्तिम चरणमा छन् । प्रदेश सरकारबाट पछिल्लो चरणमा प्राप्त भएका मठ–मन्दिर तथा सडक निर्माणसम्बन्धी केही योजनाहरू सम्पन्न हुन बाँकी छन् ।
यसैबीच, आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ का लागि नीति तथा कार्यक्रम तथा बजेट निर्माणको तयारी पनि भइरहेको छ । चालु आर्थिक वर्षमा हाम्रो वडामा विभिन्न सडक तथा केही भवन निर्माणका योजनाहरू ठेक्का प्रक्रियामार्फत अघि बढाइएका थिए । तर पछिल्लो समय बजेटको मूल्य व्रिद्वी कारण ठेकेदारहरूले निर्माण कार्यलाई अपेक्षित गतिमा अगाडि बढाउन सकेका छैनन् ।
वडा कार्यालयको तर्फबाट आवश्यक पहल, समन्वय तथा पत्राचारका माध्यमबाट समस्या समाधानको प्रयास भइरहेको भए पनि अपेक्षित रूपमा काम अगाडि बढ्न सकेको छैन । यद्यपि, बाँकी योजनाहरू समयमै सम्पन्न गराउन हामी निरन्तर प्रयासरत छौं ।
संघीयता कार्यान्वयनपछिको दोस्रो कार्यकालका लागि पनि तपाईंले वडाको नेतृत्व गरिरहनुभएको छ । पहिलो कार्यकाल र दोस्रो कार्यकालबीच के–कस्ता फरक अनुभव गर्नुभएको छ ?
पहिलो कार्यकालमा हामी नयाँ भएकाले स्थानीय सरकार सञ्चालन, योजना व्यवस्थापन तथा विकास निर्माणका कामबारे अनुभव अपेक्षाकृत कम थियो । त्यस अवधिमा काम गर्दै जाँदा धेरै अनुभव हासिल गर्यौं र स्थानीय तहको कार्यप्रणालीलाई नजिकबाट बुझ्ने अवसर प्राप्त भयो ।
दोस्रो कार्यकालमा भने ती अनुभवका कारण काम गर्न निकै सहज भएको छ । पहिलो कार्यकालमा प्रदेश र संघीय सरकारसँग समन्वय गरी योजना माग गर्ने, आवश्यक पहल तथा लबिङ गर्ने कार्यमा केही कठिनाइहरू थिए । तर दोस्रो कार्यकालमा अनुभव र सम्बन्ध विस्तारका कारण धेरै योजनाहरू वडामा भित्र्याउन सफल भएका छौं ।
सामाजिक तथा आर्थिक विकासका क्षेत्रमा पनि पहिलो कार्यकालका सिकाइ र अनुभवहरूले दोस्रो कार्यकालमा प्रभावकारी रूपमा काम गर्न सहयोग पुगेको छ । त्यसकै परिणामस्वरूप दोस्रो कार्यकालमा विकास निर्माणका धेरै योजनाहरू सफलतापूर्वक सम्पन्न गर्न सकेका छौं र जनअपेक्षा अनुरूपका कामहरूलाई अघि बढाउन सहज भएको छ ।
तपाईं दुई कार्यकालदेखि वडाअध्यक्षको जिम्मेवारीमा हुनुहुन्छ र दोस्रो कार्यकाल पनि अन्तिम वर्षमा पुगेको छ । वडाको नेतृत्व गरेको झण्डै १० वर्षको अवधिमा तपाईंले हासिल गरेका प्रमुख उपलब्धिहरू के–के हुन् ?
झण्डै १० वर्षअघि वडाको नेतृत्व सम्हाल्दा धेरै गाउँ–बस्तीमा सवारीसाधन पुग्ने अवस्था थिएन । पुल तथा कल्भर्टको अभावका कारण वर्षायाममा आवतजावतमा ठूलो समस्या हुने गर्दथ्यो । अहिले अधिकांश आवश्यक पुल तथा कल्भर्ट निर्माण भइसकेका छन् र वर्षायाममा पनि यातायात सञ्चालनमा अवरोध हुने अवस्था छैन ।
सडक पूर्वाधारतर्फ करिब ९० प्रतिशत सडक उच्चस्तरीय ग्राभेल गरिएको छ भने मुख्य सडकहरूमध्ये ८० प्रतिशतभन्दा बढी कालोपत्रे भइसकेका छन् । यस वर्षका बाँकी सडक योजनाहरू पनि सम्पन्न हुने चरणमा छन् ।
स्वास्थ्य, शिक्षा र धार्मिक पर्यटनका क्षेत्रमा पनि उल्लेखनीय काम भएका छन् । वडामा १५ शैयाको अस्पताल निर्माणाधीन छ, विद्यालयहरूमा नयाँ भवन निर्माण भएका छन् र गौरादह बजारको सौन्दर्यीकरण गरिएको छ । गोपेश्वर कृष्णे गंगाघाटलाई धार्मिक तथा पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा विकास गर्ने काम अघि बढिरहेको छ । साथै, मठमन्दिरहरूको पूर्वाधार विकास, नदी नियन्त्रण तथा जोखिमयुक्त क्षेत्रमा तारजाली गर्ने जस्ता कामहरू पनि सम्पन्न भएका छन् ।
विगतमा स्थानीय, प्रदेश र संघीय सरकारबाट उल्लेख्य योजनाहरू ल्याउन सफल भए पनि पछिल्लो समय संघीय सरकारसँगको समन्वय अपेक्षाअनुसार हुन सकेको छैन । संघीय बजेटमा हाम्रो क्षेत्रका योजनाबारे समेत स्पष्ट जानकारी प्राप्त नभएकाले केही पछि परेको अनुभूति भएको छ । यद्यपि, प्रदेश सरकार र नगरपालिकासँगको सहकार्यमा बाँकी रहेका प्रमुख योजनाहरू सम्पन्न गर्ने तयारीमा छौँ ।
स्थानीय सरकारसँग उपलब्ध बजेट र स्रोत–साधनका आधारमा नागरिकका अपेक्षाहरू पूरा गर्न कत्तिको सकिन्छ ?
नागरिकका अपेक्षाहरू स्थानीय तहको बजेटले मात्र पूरा गर्न सम्भव हुँदैन । त्यसका लागि प्रदेश र संघीय सरकारसँग निरन्तर समन्वय, पहल र लबिङ गर्नुपर्छ । अहिलेसम्म हामीले प्रदेश सरकारबाट उल्लेख्य योजनाहरू प्राप्त गर्न सफल भएका छौँ भने संघीय सरकारबाट पनि विभिन्न महत्वपूर्ण योजनाहरू वडामा ल्याउन सकेका थियौँ ।
योजना निर्माण, लागत अनुमान (स्टिमेट) तयारीदेखि सम्बन्धित निकायमा फाइल लिएर पुग्ने र आवश्यक पहल गर्ने काममा म स्वयं सक्रिय रूपमा लाग्दै आएको छु । त्यसकै परिणामस्वरूप वडामा धेरै विकास निर्माणका योजनाहरू भित्र्याउन सफल भएका छौँ ।
अब यो कार्यकालको एक आर्थिक वर्ष बाँकी छ । तर संघीय सरकारबाट हामीले अपेक्षा गरेका योजना तथा बजेट प्राप्त हुने सम्भावना हाल कम देखिएको छ । यद्यपि, प्रदेश सरकारसँग निरन्तर समन्वय र पहल गरिरहेका छौँ र बाँकी रहेका आवश्यक योजनाहरू सम्पन्न गर्ने प्रयास जारी रहनेछ ।
कृषि क्षेत्रमा वडाले के–कस्ता कामहरू गरेको छ ?
कृषि क्षेत्रमा हामीले किसानहरूलाई पशुधन सुरक्षाका लागि गोठमै पुगेर पशु बिमा कार्यक्रम नियमित रूपमा सञ्चालन गर्दै आएका छौँ । साथै, प्रगतिशील कृषकहरू छनोट गरी मकै, टमाटर लगायतका बाली प्रवर्धन कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरिएका छन् ।
विदेशबाट फर्किएका युवाहरूलाई कृषि क्षेत्रमा आकर्षित गर्न उनीहरूको फर्महरूलाई अनुदान, सीप र ज्ञान प्रदान गरी कृषि उद्यम स्थापना गर्न सहयोग गरिएको छ । किसानहरूलाई मिनी ट्रेलर, पावर ट्रेलर, स्प्रे ट्याङ्की, टनेल, उन्नत बीउबीजन लगायतका कृषि उपकरण तथा सामग्री वितरण गर्दै प्रत्यक्ष लाभ पुग्ने कार्यक्रमहरू सञ्चालन भइरहेका छन् ।
त्यसैगरी, खर्बुजा खेतीलाई पनि विशेष प्रोत्साहन दिइएको छ, जसले बाहिरबाट आउने खर्बुजाको आयात घटाई स्थानीय उत्पादनलाई बढावा दिएको छ । कृषिजन्य उत्पादन भण्डारणका लागि २२०० टन क्षमताको मिनी कोल्ड स्टोर स्थापना गरी सञ्चालनमा ल्याइएको छ, जुन नगरपालिकाको ८५% र सहकारीको १५% साझेदारीमा सञ्चालन भइरहेको छ ।
सिँचाइका लागि हरेक वर्ष भूमिगत सिँचाइ मोटरहरू वितरण गर्दै कृषकहरूको उत्पादन वृद्धि र आत्मनिर्भरता बढाउने काम भइरहेको छ ।
लक्षित वर्गको जीवनस्तर उकास्न के–कस्ता कार्यक्रम तथा कामहरू भएका छन् ?
लक्षित वर्गको जीवनस्तर उकास्न वडाले निरन्तर विभिन्न कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ । लक्षित समूहहरू छनोट गरी उनीहरूलाई ड्राइभिङ, अटो/सिटी रिक्सा सञ्चालन, सिलाइ–बुनाइ तथा घरमै बसेर गर्न सकिने विभिन्न सीपमूलक तालिमहरू प्रदान गरिएको छ । साथै विभिन्न गोष्ठीहरू आयोजना गर्नुका साथै केही स्थानमा आवश्यक उपकरणहरू समेत वितरण गरिएको छ ।
तर, हाम्रो मात्र पहलले मात्र नपुग्ने रहेछ । यस्ता कार्यक्रमहरूको अपेक्षित प्रभाव भने अझै पूर्ण रूपमा देखिन सकेको छैन । सीप र तालिम प्राप्त गरे पनि त्यसलाई व्यवहारमा प्रयोग गर्ने इच्छाशक्ति केही हदसम्म कम देखिएको छ, जसले गर्दा कार्यक्रमको प्रभावकारितामा चुनौती देखिएको छ ।
तथापि, वडाको तर्फबाट निरन्तर सीप विकास, तालिम तथा प्रविधि हस्तान्तरणका कार्यक्रमहरू सञ्चालन भइरहेका छन् र लक्षित वर्गलाई आत्मनिर्भर बनाउन निरन्तर प्रयास जारी रहनेछ ।
निर्वाचनका समयमा तपाईंले गरेका प्रतिबद्धताहरू कति हदसम्म पूरा गर्न सक्नुभयो ?
निर्वाचनका बेला उठाएका दुई–तीन प्रमुख प्रतिबद्धताहरू अधिकांश रूपमा पूरा गर्न सफल भएका छौँ । वडा भित्रका मुख्य सडकहरू कालोपत्रे गर्ने योजना अनुसार धेरै सडकहरू सम्पन्न भइसकेका छन् भने बाँकी केही खण्डहरू अन्तिम चरणमा छन् ।
त्यसैगरी, वर्षायाममा समेत एम्बुलेन्स, शववाहन र दमकल सहज रूपमा सञ्चालन गर्न सकिने गरी पुल तथा कल्भर्ट निर्माणको काम पूरा भएको छ । सबै घरमा बिजुली बत्ती पुर्याउने लक्ष्य पनि पूरा भएको छ भने खानेपानीतर्फ करिब ८० प्रतिशत घरधुरीमा धारा जडान गर्न सफल भएका छौँ, विशेषगरी विपन्न परिवारलाई प्राथमिकतामा राखिएको छ ।
किश्ने खोला र गेउरिया खोलामा रहेका पुलहरू पनि निर्माणको अन्तिम चरणमा छन् । गौरादह बजारको व्यवस्थापन तथा सौन्दर्यीकरण, कृषि बजारको सुधार र सुविधासम्पन्न घाट निर्माणजस्ता कामहरू पनि सम्पन्न भइसकेका छन् र त्यसलाई धार्मिक तथा पर्यटकीय क्षेत्रका रूपमा विकास गर्ने काम जारी छ ।
जनताको अपेक्षा धेरै हुने भएकाले सबै ठाउँलाई समान रूपमा सन्तुष्ट पार्नु चुनौतीपूर्ण हुन्छ, तर प्राथमिकताको आधारमा योजनाबद्ध रूपमा विकास निर्माणका कामहरू अघि बढाउँदै प्रतिबद्धताहरू पूरा गर्ने प्रयास निरन्तर भइरहेको छ ।
जनप्रतिनिधिहरूको धेरै आलोचना हुनुको मुख्य कारण के हो ?
जनप्रतिनिधिहरूको आलोचना केवल हाम्रो क्षेत्रमा मात्र नभई देशभरकै सामान्य प्रवृत्ति हो । पछिल्ला समयमा सकारात्मकभन्दा नकारात्मक कुराहरू बढी हाबी हुने र सामाजिक सञ्जालमा तथ्य नबुझी तत्कालै टिप्पणी गर्ने प्रवृत्ति बढेको देखिन्छ । त्यसले गर्दा कहिलेकाहीँ वास्तविक अवस्था नबुझिकनै आलोचना र आरोप–प्रत्यारोप हुने अवस्था सिर्जना हुन्छ ।
जनप्रतिनिधिले जतिसुकै काम गरे पनि सबैलाई पूर्ण सन्तुष्ट पार्न कठिन हुन्छ । विशेषगरी रोजगारीको अपेक्षा बढी रहने भएकाले त्यसलाई पूरा गर्न चुनौती छ । कृषि हाम्रो प्रमुख आधार भए पनि उत्पादनको बजार ग्यारेन्टी र सरकारी नीतिगत सीमाका कारण अपेक्षाअनुसार रोजगारी सिर्जना गर्न कठिनाइ भएको छ ।
समग्रमा, विकास निर्माणका कामभन्दा पनि सामाजिक सञ्जालमा फैलिने नकारात्मक धारणा र सत्यतथ्य नबुझी गरिने टिप्पणीका कारण जनप्रतिनिधिहरू बढी आलोचनाको सामना गर्नुपरेको अवस्था छ । यद्यपि, हामीले सम्भव भएसम्म सबै क्षेत्रका समस्याहरू सम्बोधन गर्ने प्रयास निरन्तर गरिरहेका छौँ ।
