समृद्ध गौरादह निर्माणका लागि मेरा ४ दशक

नगेन्द्र भण्डारी

पृष्ठभूमि : माटोको सुवास र राजनीतिक चेतना

जीवनका अनेकौँ घुम्तीहरूमा मानिसले विभिन्न बाटाहरू रोज्न सक्छ । तर, जब जन्मभूमिको माटो र हावापानीले तपाईंलाई सामाजिक चेतनाको पहिलो कखरा सिकाउँछ, तब जीवनको उद्देश्य नै समाज रूपान्तरण बन्न पुग्दो रहेछ । बुवा मुक्तिनाथ भण्डारी र मुमा छिनामाया भण्डारीको एउटा सामान्य किसान परिवारमा जन्मिएर, यही गौरादहमा हुर्कँदै र अध्ययन गर्दै मेरो जीवनको जग निर्माण भयो ।

मेरो राजनीतिक यात्राको सुरुवात २०४३ सालमा सूर्याेदय निम्न माध्यमिक विद्यालयबाट बामपन्थी आन्दोलनको वैचारिक प्रभावबाट भएको हो । अनेरास्ववियुको संगठनमार्फत अगाडि बढ्दै गौरादह बहुमुखी क्याम्पसको स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियन (स्ववियु) को सचिव पदमा निर्वाचित हुँदा मैले एउटै कुरा सिकेँ— राजनीति र समाजसेवा कहिल्यै पनि व्यक्तिगत आयआर्जन वा लाभको माध्यम बन्नु हुँदैन । यो त विशुद्ध मानव सेवा र सामाजिक रूपान्तरणको पवित्र माध्यम हो । यही मूल मन्त्रलाई आत्मसात गर्दै वर्तमानमा म नेकपा (एमाले) को जिल्ला कमिटी सचिवालय सदस्यको रूपमा क्रियाशील छु ।

विभिन्न सामाजिक संघसंस्था, क्लब, मठ–मन्दिर, क्याम्पस तथा विद्यालय व्यवस्थापन समिति, खानेपानी संस्था र ऐतिहासिक गोपेश्वर कृष्णगंगा घाटको संरक्षकजस्ता सामाजिक सेवाभूलक संस्थाहरूमा रहेर मैले लामो समय जनसेवाको अनुभव सङ्गाल्ने अवसर पाएँ । यही सामाजिक समर्पण र जनविश्वासका कारण २०७४ सालको पहिलो ऐतिहासिक स्थानीय तहको निर्वाचनमा आदरणीय वडाबासीले मलाई सूर्य चिन्हमार्फत गौरादह नगरपालिका वडा नम्बर १ को वडा अध्यक्षमा निर्वाचित गर्नुभयो । जनताको त्यही अपार माया र विश्वासकै जगमा मैले सफलतापूर्वक दुई कार्यकालको जिम्मेवारी पूरा गर्न लागिरहेको छु ।

परिवर्तनको ऐना : पाँच वर्षमा वडाको रूपान्तरण

हाम्रो वडा भौगोलिक रूपले ठूलो र मुख्य बजार क्षेत्र समेटिएको संवेदनशील भूभाग हो । यहाँ विकासका आकाङ्क्षाहरू सँगसँगै चुनौती र समस्याहरू पनि थुप्रै थिए । तर, सीमित स्रोत, साधनका बाबजुद हामीले पूर्वाधार र सामाजिक क्षेत्रमा उल्लेखनीय एवं ऐतिहासिक कार्यहरू सम्पन्न गर्न सफल भएका छौँ ।

म निर्वाचित हुनु पूर्वका अव्यवस्थित सडक, बजार, विद्यालय तथा मठ–मन्दिरहरूलाई अहिले आधुनिक ढङ्गले व्यवस्थित गरिएको छ । हिजोका दिनमा पाडाझोकी–गौरीगन्ज सडक बाहेक वडाका भित्री सडकहरू कालोपत्रे थिएनन्, तर आज वडाका भित्री सडकहरू मात्रै २५ किलोमिटर भन्दा बढी कालोपत्रे भइसकेका छन् । बजार आसपासका सडकमा इन्टरलक ब्लक लगाइएको छ, जसले गर्दा बाह्रै महिना सुरक्षित रूपमा यातायात सञ्चालन हुन सम्भव भएको छ । वडाका प्रायः सबै सडक खण्डहरूमा पुल, कल्भर्ट र ह्युम्पाइप निर्माण गरी पानीको निकास र बाटोको अवरोध हटाइएको छ ।

बिजुलीको समस्यालाई लगभग शून्य अवस्थामा झारिएको छ भने स्वच्छ खानेपानीको पहुँचलाई वडाभरि व्यापक रूपमा विस्तार गरिएको छ । गौरादह बजारलाई एउटा सुन्दर नमुना बजारको रूपमा विकास गर्दै सब्जी बजारलाई व्यवस्थित गरिएको छ । हाम्रा श्रमजीवी कृषकहरूका लागि मिनी कोल्ड च्याम्बर (शीतभण्डार) को स्थापना गरिएको छ । सुरक्षित आवास अभियानअन्तर्गत हाम्रो वडालाई पूर्ण रूपमा ‘फुसको छाना रहित वडा’ बनाइएको छ भने अति विपन्न परिवारहरूका लागि जनता आवाससमेत निर्माण गरी हस्तान्तरण गरिएको छ । हाम्रा बालबालिकाको उज्ज्वल भविष्यका लागि सुविधासम्पन्न विद्यालय भवनहरू निर्माण भइरहेका छन् भने गोपेश्वर कृष्णगंगा घाटलाई व्यवस्थित रूपमा निर्माण गर्ने कार्य द्रुत गतिमा अगाडि बढिरहेको छ ।

चुनौतीहरू र हाम्रो मार्गचित्र

यी गौरवपूर्ण उपलब्धिहरूका बीच, तीव्र बजारीकरण र अव्यवस्थित घडेरी प्लटिङका कारण सिर्जित डुबानको समस्या अहिले हाम्रो वडाको प्रमुख चुनौतीको रूपमा खडा भएको छ । केही सडक निर्माणका योजनाहरू अधुरा छन् । युवा पुस्तामा रोजगारीको अभाव मुख्य समस्याको रूपमा रहेको छ भने आधुनिक कृषि प्रणाली, सामूहिक खेती र साना तथा मझौला उद्योगहरूको स्थापना गर्ने कार्यमा अझै केही व्यावहारिक चुनौतीहरू बाँकी नै छन् ।

तर, यी चुनौतीहरूसँग थाक्ने र भाग्ने छुट हामीलाई छैन । पूर्वाधार विकासका ठूला योजनाहरू र डुबानको समस्या हल गर्न हामी पालिका, प्रदेश र सङ्घ सरकारसँग निरन्तर समन्वय गरी ठूला आयोजनाहरू भित्र्याउने छौँ ।

कार्यथलोमै पुगेर स्थानीय जनसमुदायसँग सहकार्य गर्दै र जनसहभागिताकै अगुवाईमा मठ–मन्दिर, साना पर्यटकीय क्षेत्र र घाट जस्ता सांस्कृतिक धरोहरहरूको विकासमा जोड दिइनेछ । कतिपय कानुनी र प्रशासनिक प्रक्रियाका जटिलताहरूलाई सर्वसाधारणका लागि सकेसम्म सरलीकरण गर्दै, एउटा साझा मध्यस्थकर्ताको रूपमा रहेर समस्याहरूको न्यायोचित हल गरिनेछ ।

सुशासन र पारदर्शिता : मेरो जीवन दर्शन

पारदर्शिता र सुशासनतर्फ मेरो सधैँ स्पष्ट मान्यता रहेको छ– जनताको काम जनताकै माझमा बसेर गर्ने । वडाबाट सम्पादन हुने हरेक गतिविधि र काम कारबाहीहरूलाई टोल विकास संस्था र सामाजिक सञ्जालमार्फत पारदर्शी रूपमा सार्वजनिक गर्ने । सामाजिक न्याय र विकास निर्माणका हरेक पाटोमा दलीय स्वार्थभन्दा माथि उठेर काम गर्ने, अस्पष्ट र भ्रमपूर्ण कुराहरूलाई प्रष्ट पार्ने प्रयत्न गर्ने र लोभलालचको दलदलमा कहिल्यै नफस्ने । वडामा हुने सम्पूर्ण आर्थिक एवं प्रशासनिक काम कारबाहीहरूलाई वर्षको २ पटक अनिवार्य रूपमा ‘सार्वजनिक सुनुवाई’ मार्फत जनताको अदालतमा राख्ने र आफ्ना कुरा थोपर्नुभन्दा अरुका कुरा र जनगुनासो धेरै सुन्ने लोकतान्त्रिक बानीको विकास गर्ने मेरो सङ्कल्प छ ।

हाम्रो कार्यकालमा महिला, बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक र युवा लक्षित कार्यक्रमहरू प्रष्ट रूपमा सञ्चालन गरिएका छन् । कतिपय रचनात्मक कार्यक्रमहरू स्थानीय सामाजिक संघसंस्था र क्लबहरूसँग साझेदारी तथा सहकार्यमा सम्पन्न भएका छन् । स्थानीयको सीप र क्षमता अभिवृद्धिका लागि विभिन्न तालिम, क्षमता विकास कार्यक्रम, लागुऔषध तथा दुव्र्यसन न्यूनीकरण अभियान, खेलकुदको विकास, पशु बिमा, स्वास्थ्य बिमा, ज्येष्ठ नागरिक दिवा सेवा सञ्चालन, विद्युतीय सुधारिएका चुलो वितरण, कृषिका आधुनिक उपकरण तथा उन्नत बिउ–बेर्ना वितरण र गरिब तथा जेहेन्दार विद्यार्थीका लागि छात्रवृत्तिजस्ता लोककल्याणकारी कार्यक्रमहरू निरन्तर सञ्चालन गरिएका छन् ।

मैले प्राप्त गरेको यो जनप्रतिनिधिको पद कुनै लाभ, सेवा–सुविधा वा मान–प्रतिष्ठा कमाउने थलो होइन, बरु यो त विशुद्ध सामाजिक सेवा गर्ने र जनताको ऋण चुकाउने एउटा गम्भीर जिम्मेवारी हो । दुखेको घाउमा मलम लगाउने, फाटेको मनलाई जोड्ने र हरेक दिन दुःखीको घरदैलोमा सुख–दुःखको साथी बनेर पुग्ने नै मेरो जीवनको अन्तिम लक्ष्य हो । त्यसैले त म सधैँ भन्ने गर्छु, ‘यो समय बिताउने पद होइन, यो त जनताको सेवा गर्ने पद हो ।’ यही नै मेरो जीवनको मूल नारा र मन्त्र हो ।

आगामी सङ्कल्प र समृद्धिको आधार

आगामी कार्यकालका हाम्रा प्रमुख र रणनीतिक योजनाहरू स्पष्ट छन् –

विगतमा सुरु भएका सम्पूर्ण अधुरा योजनाहरूलाई समयमै पूर्णता दिने ।

ऐतिहासिक गौरादह पोखरीलाई एक उत्कृष्ट पर्यटकीय क्षेत्रको रूपमा विकास गर्ने र त्यहाँ आकर्षक पिकनिक स्पट निर्माणको महाअभियान सञ्चालन गर्ने ।

कृषि उत्पादनमा गुणात्मक वृद्धि गर्न कृषकहरूलाई आधुनिक पशुपालन र मत्स्यपालन जस्ता दिगो जीविकोपार्जनका व्यवसायमा जोड्ने ।

कृषिमा आधारित घरेलु तथा साना उद्योगहरूको स्थापनामा विशेष जोड दिने ।

युवा पुस्ताको भविष्य बर्बाद पारिरहेको लागुऔषध तथा दुव्र्यसन नियन्त्रणका लागि समाजमा विशेष सचेतना र कानुनी अभियान सञ्चालन गर्ने ।

आर्थिक–सामाजिक रूपमा पछाडि पारिएका विपन्न तथा पिछडा वर्गको उत्थान र सशक्तीकरणका लागि लक्षित कार्यक्रमहरू ल्याउने ।

जनगुनासोहरूलाई सम्बन्धित ठाउँ र व्यक्तिलाई प्रत्यक्ष रूपमा भेटघाट गरेर सुन्ने, र नागरिकका समस्याहरूलाई लामो प्रक्रियामा नअल्झाई सकेसम्म त्यहीँ बसेर तुरुन्तै फस्र्याेट गर्ने ।

व्यक्तिगत वा सामुदायिक आवाज र आपसी समझदारीका विवादहरूलाई सम्बन्धित दुवै पक्षसँगै राखी, सत्यतथ्य बुझेर संवादको माध्यमबाट न्यायपूर्ण निराकरण गर्ने ।

गौरादहको भविष्य : दलीय सोचभन्दा माथि विकासमा एकता

हाम्रो गौरादह नगरपालिका ग्रामीण क्षेत्र र कृषि उत्पादनको अत्यन्तै उर्वर भूमि हो । यहाँका बहुसंख्यक जनताको प्रमुख आयआर्जन र रोजगारीको आधार नै कृषि भएकाले कृषिलाई परम्परागत प्रविधिबाट मुक्त गरी आधुनिकीकरण र यान्त्रिकीकरण गर्दै जीविकोपार्जनमा मात्र सीमित नराखी व्यावसायिकतामा रूपान्तरण गर्नु आजको आवश्यकता हो । कृषिसँग सम्बन्धित साना तथा मझौला उद्योगको स्थापना र अत्याधुनिक कृषि फर्महरूको विकासमा जोडदिनु अपरिहार्य भइसकेको छ । व्यवस्थित सडक सञ्जाल, गौरादह पोखरीको सौन्दर्यीकरण र आधुनिक नमुना खेतीलाई एकापसमा जोडेर यसलाई एउटा प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्य बनाउनुपर्छ । र, यो सबै तबमात्र सम्भव छ, जब हामीमा गौरादहको विकासका लागि एउटा सकारात्मक सोचको विकास हुनेछ । त्यसैले विकास निर्माण र समृद्धिको मुद्दामा दलीय सङ्कुचित सोच भन्दा माथि उठेर हामी सबैबीच बलियो राजनीतिक र सामाजिक एकता हुन जरुरी छ ।

सिङ्गो वडाबासी तथा आदरणीय जनसमुदायमा म यही अपिल र सन्देश दिन चाहन्छु कि– ‘एकता नै हाम्रो सबैभन्दा ठूलो शक्ति हो ।’ विकास निर्माण र सामाजिक रूपान्तरणको कार्यमा स्थानीय सरकार र आम जनताबीचको हातेमालो जति बलियो हुन्छ, विकासको आधार पनि त्यति नै मजबुत हुन्छ । त्यसैले व्यक्तिगत वा दलीय स्वार्थ भन्दा माथि उठेर, एकले अर्काको अस्तित्व र विचारलाई सम्मान गर्दै समृद्धिको दिशामा अगाडि बढौँ । स्थानीय बासिन्दाको यही उत्साह, सहभागिता र एकता नै हाम्रो विकासको मुख्य मेरुदण्ड हो, र यस महाअभियानमा हामी सबै एकजुट भएर लागौँ भन्ने हार्दिक अपेक्षा गर्दछु । म यही माटोमा जन्मिएँ, यहीँको हावापानीमा हुर्किएँ र भोलिका दिनमा पनि यही गौरादह र सिङ्गो देशको निःस्वार्थ सेवा गर्ने पवित्र अभिलाषाका साथ म निरन्तर जनताकै माझमा कार्यरत रहनेछु ।

भण्डारी गौरादह नगरपालिका वडा नम्बर १ का वडा अध्यक्ष हुन् ।